Wat als de start van je baby anders liep dan je had gehoopt? Een keizersnede kan letterlijk het verschil maken tussen leven en dood. Tegelijk is het vaak een andere eerste ervaring voor jou en je baby dan een vaginale geboorte. In dit blog leg ik uit wat een keizersnede kan betekenen voor je baby, en vooral: wat je nu liefdevol kunt doen om meer rust en veiligheid te brengen.
Wat een baby normaal meemaakt bij een vaginale geboorte
Tijdens een vaginale geboorte gebeurt er biologisch gezien veel dat logisch is voor een baby. Er is druk en tegendruk, je kindje beweegt actief mee en maakt een geleidelijke overgang van de veilige buik naar de buitenwereld. Ook krijgt de baby via het geboortekanaal allerlei bacteriën mee, wat belangrijk is voor het microbioom en de weerstand. Daarnaast ervaart een baby een ritme: weeën, dan pauze, weer weeën, weer pauze. Dit alles is niet alleen fysiek belangrijk, maar vormt ook de eerste ‘leerervaring’ voor het zenuwstelsel: “Het is intens, maar het gaat in golven. En ik word gedragen.”
Wat er anders is bij een keizersnede
Bij een keizersnede wordt je baby meestal relatief snel uit de baarmoeder gehaald. De overgang van de warme, donkere baarmoeder naar het felle licht, de koude lucht en de onbekende geluiden en aanrakingen kan heel abrupt zijn. Soms is er sprake van spoed, stress en angst door de situatie.
Sommige baby’s reageren hierop door onrustig te slapen, veel te schrikken of moeite te hebben met “landen” in hun lijfje en de wereld.
Minder druk en tegendruk
De druk van het geboortekanaal helpt normaal gesproken om vocht uit de longen te krijgen, de spieren en het bindweefsel te activeren en een gevoel van begrenzing en veiligheid te geven. Bij een keizersnede mist je baby deze diepe compressie. Je kunt dit terugzien in bijvoorbeeld een hoge spierspanning, juist slap aanvoelen, veel behoefte aan inbakeren of onrustig worden bij het neerleggen. Dit voelt voor je baby alsof de begrenzing wegvalt.
Minder actieve “ik doe het zelf”-ervaring
Tijdens een vaginale geboorte beweegt een baby actief mee. Bij een keizersnede wordt je kindje “gehaald”. Dat kan invloed hebben op het gevoel van controle. Sommige baby’s zijn sneller in stress bij veranderingen, hebben moeite met overgangen (zoals slapen, voeden, van vasthouden naar bed) of ontwikkelen een sterke behoefte aan voorspelbaarheid en controle.
Een andere start voor het microbioom
Normaal krijgt een baby via het geboortekanaal bacteriën mee die helpen bij de opbouw van het darmmicrobioom. Bij een keizersnede verloopt dit anders, want een baby gaat niet door het geboortekanaal. Je baby heeft in dit opzicht dus een ‘achterstand’. Dit kan samenhangen met meer darmkrampjes, gevoeligheid voor voeding of huidproblemen zoals eczeem. Het is belangrijk om te weten dat dit nooit één-op-één het geval is, want er kunnen meerdere factoren meespelen. Maar dit kan wel van invloed zijn.
Stress, spoed of angst rondom de keizersnede
Niet alleen de keizersnede zelf, maar ook de aanloop er naartoe, zoals zorgen, pijn, spoed, angst of teleurstelling, kan impact hebben. Baby’s voelen die spanning mee. Het zenuwstelsel kan dan als het ware “leren”: de wereld is onveilig, ik moet alert blijven, ontspannen is moeilijk. En dit kan zich ook nog geruime tijd na de geboorte uiten, zoals veel huilen, slecht slapen, veel nabijheid nodig hebben of juist afwezig lijken.
Geplande keizersnede versus spoedkeizersnede
Bij een geplande keizersnede is de sfeer vaak rustiger en voorspelbaarder. Toch kan er bij moeder en baby spanning zitten rondom het gevoel van controle of het “niet zelf kunnen”. Bij een spoedkeizersnede zie je vaker sterke stress-signalen: het lichaam wilde iets anders, het tempo ging plotseling omhoog en er was urgentie. Dit kan later heftiger terugkomen in schrikken of onrust.
Wat kun je thuis doen om de impact te verzachten?
Gelukkig kun je thuis veel doen om je baby te helpen landen en ontspannen.
Huid-op-huidcontact – Huid-op-huid is de snelste manier om het zenuwstelsel van je baby te kalmeren. Je baby voelt jouw warmte, geur en hartslag, en kan op deze manier de veiligheid voelen.
Begrenzing en diepe druk – Veel baby’s hebben baat bij begrenzing en zachte druk. Denk aan stevig vasthouden met een rustige ademhaling of je baby dragen in een draagdoek. De constante druk en beweging werken regulerend en geven een gevoel van veiligheid.
Ritme, herhaling en voorspelbaarheid – Baby’s die een snelle of medische start hadden, doen het vaak goed op voorspelbaarheid. Probeer vaste volgordes aan te houden bij het slapen, zorg voor rustige overgangen en beperk het aantal prikkels op een dag. Herhaling en ritme geven houvast.
Herbeleving in zachtheid – Soms helpt het om de geboorte symbolisch opnieuw te “doorlopen”, op een veilige en zachte manier. Je kunt je baby langzaam van buik naar borst bewegen, zacht wiegen in golven zoals weeën en pauzes inbouwen, zodat het systeem leert: het komt en het gaat weer weg.
Jouw regulatie als moeder – Jij bent het zenuwstelsel van je baby. Als jij je schouders ontspant en je ademhaling vertraagt, voelt je baby dat en gaat je baby daarin mee.
Wat als jij als moeder ook iets te verwerken hebt?
Een keizersnede kan rouw geven. Ook als je dankbaar bent dat alles goed is afgelopen, kun je verdriet voelen over het gemiste moment, het verlies aan regie of het gevoel dat je lichaam je in de steek liet. Die gevoelens mogen er zijn. Juist als jij ruimte krijgt om dit te verwerken, zie je vaak dat je baby ook zachter kan worden.
Wanneer is extra ondersteuning helpend?
Soms zijn er signalen die steeds terugkeren, zoals veel ontroostbaar huilen, slaapproblemen die blijven, overprikkeling of extreme schrikreacties, voedingsproblemen zonder duidelijke oorzaak of het onderbuikgevoel: ‘er zit iets vast of er is meer aan de hand.’
In mijn praktijk werk ik onder andere met NEI en lichaamsgerichte methodes om de imprint van de geboorte bij moeder én kind te verzachten. Bij jonge baby’s stem ik mijn aanpak altijd af via jou als moeder, juist omdat jullie zo nauw met elkaar verbonden zijn.
Tot slot: een andere start betekent niet dat het zo hoeft te blijven
Een keizersnede is natuurlijk niet per definitie een slechte start. Het is simpelweg een andere start. Merk je dat je kind wel last heeft van deze start, weet dat je altijd heling kunt brengen.
Download mijn e-book over hechting
Wil je meer rust, verbinding en praktische handvatten voor veilige hechting, juist na een intense start? Download dan mijn e-book over hechting. Daarin neem ik je stap voor stap mee in wat hechting is, hoe het zenuwstelsel werkt en wat jij vandaag al kunt doen om je kindje te helpen ontspannen.