Reptielenbrein

Wat is nou eigenlijk je reptielenbrein? Je hoort het regelmatig om je heen. Tenminste, ik wel. Maar dat is misschien ook direct mijn wereldbeeld omdat ik veel werk vanuit de opgeslagen herinneringen in het brein.

In ieder geval begint je hersenstam te groeien bij je moeder in de buik. Vanaf de 33e dag na de bevruchting tot vlak voor de geboorte. Vanaf de 8e maand is de hersenstam volgroeid. Vanuit je hersenstam groeit ook je limbisch systeem. Je limbisch systeem wordt ook wel je emotionele brein genoemd. In je limbisch systeem worden je emoties opgeslagen. Dit is nog niet voltooid als je geboren wordt. Je geboorte-ervaringen worden voornamelijk in de hersenstam en het limbische systeem opgeslagen.

Jouw overlevingsmechanisme, ook wel je fight-flight-freeze mechanisme genoemd, ontstaat vanuit een primair gevoel. En dit wordt ook wel je reptielenbrein genoemd. En als jij vanuit jouw vroege levenservaringen iets hebt meegemaakt dat heel stressvol voor je was, zal dat reptielenbrein jou veilig willen houden. Je reptielenbrein wil jou beschermen, ook als het lang geleden is en het niet meer nodig is je te beschermen voor iets dat er niet meer is. En dan ga je in de fight – flight of freeze modus. Het primaire gevoel blijft en je reptielenbrein zorgt dat jij altijd alert en scherp blijft en maakt eigenlijk overuren.

Je reptielenbrein is je oerinstinct, net als dat er zomaar ineens een tijger voor je kan staan. Je bent constant in een opperste staat van paraatheid.

Overlevingssituaties 

Maar je kunt je voorstellen dat dit heel veel van je krijgt en je veel energie kost. Daarom wil je dat reptielenbrein niet constant aan hebben staan. Soms kan het ook zo zijn dat iets zo overweldigend is geweest, dat je volledig bevriest als er zich weer een onveilige situatie voordoet. Je reptielenbrein staat niet alleen aan bij overlevingssituaties, maar ook als we aan het werk zijn of in de klas zitten. In onze maatschappij wordt constant een druk op je gelegd om te werken, te focussen, dat je actief mee kunt doen, dingen kunt opslaan, in de klas mee kunt komen of tijdens een vergadering actief meedoet.

Als je veel heftige ervaringen hebt meegemaakt en deze dan dus ook allemaal zijn opgeslagen in je systeem, kun je je voorstellen dat je reptielenbrein dus constant de overhand heeft. Met als gevolg dat concentreren en je focussen erg moeilijk voor je is. Je reptielenbrein zorgt er dan geheel onbewust voor dat je blokkeert en niet goed kunt redeneren.

En daar wordt dan vaak een diagnose aan gekoppeld. Denk aan een burn-out. Ligt daar dan een andere oorzaak? Mogelijk speelt alleen onveiligheid een rol en kun je door aan die emoties en herinneringen te werken de traumatische ervaring helen, verdwijnt je onrust met als gevolg dat je reptielenbrein kalmeert en jij je beter kunt concentreren en focussen.

Vroege hechtingspatronen

Vroege hechtingspatronen worden veelal opgeslagen in de hersenstam. Hier zorgen ze voor blijvende overlevingspatronen.

Wat zijn dat dan, vroege hechtingspatronen?

Bijvoorbeeld als je als baby veel huilt en er komt geen reactie, je ouders komen niet. Misschien wisten ze zich geen raad met het huilen van jou en hebben ze je laten huilen. Als baby geef jij het op een gegeven moment op als er niemand komt. Dan stop je met huilen. Er komt geen reactie, geen gehoor. Dan kan dat zorgen voor een blijvend overlevingspatroon. Later in je leven heb je misschien moeite om voor jezelf op te komen.

Want je hersenstam heeft vanuit de vroege ervaring geleerd dat om hulp vragen geen zin heeft. Jouw gevoel is dat je er niet toe doet. Er komt toch niemand. Je bent waardeloos. Dat kan dan een overlevingspatroon worden. Je wilt niet weer gekwetst worden, dus stel je je onzichtbaar op.